Wstępniak
Cyfrowa suwerenność jest tematem przewodnim wielu publikacji, dyskusji i spotkań. Nic dziwnego. Hasło to skupia szereg coraz bardziej powszechnych dziś potrzeb i wyzwań sięgających od kwestii geopolitycznych, przez gospodarcze, po technologiczne i operacyjne. Okazuje się, że od fizycznej lokalizacji pamięci masowych przechowujących nasze dane oraz serwerów je przetwarzające zależy więcej niż mogłoby się wydawać.
Na łamach ITwiz 1-2/2026 właściwe postrzeganie kwestii cyberbezpieczeństwa tłumaczy płk dr inż. Michał Malinowski, szef oddziału w Dowództwie Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni (str. 28). Jego zdaniem, suwerenność cyfrowa to możliwość dokonywania wyborów, także technologicznych.
W ten kontekst wpisuje się też dynamiczny rozwój Bielika. O szczegółach rozwoju polskiego, dużego modelu językowego, zaangażowaniu Rafała Brzoski i firmy InPost oraz optymalizacji Bielika pod kątem zastosowań korporacyjnych opowiada Sebastian Kondracki, Chief Innovation Officer w Deviniti i współtwórca projektu SpeakLeash (str. 6).
Ciekawy jest tu również wątek rozwoju technologii kwantowych w Polsce. O możliwościach polskich komputerów kwantowych, wyzwaniach związanych z wykorzystaniem ich potencjału oraz rozwojem gotowych do użycia narzędzi kwantowych w realiach naszego kraju opowiada prof. Wojciech Bożejko, kierownik Katedry Systemów Sterowania na Politechnice Wrocławskiej (str. 12).
Kwestia cyfrowej suwerenności jest mocno powiązana z nowoczesnymi modelami wdrażania i wykorzystania zasobów IT. Mam tu na myśli przede wszystkim chmurę obliczeniową. Nie bez powodu częścią niniejszego wydania jest raport specjalny poświęcony tematyce chmury, ale także rozwoju centrów danych.
Podejście do modelu cloud computing od lat ulega naturalnej ewolucji. Dziś motorem zmian, obok wymogów cyfrowej suwerenności, jest m.in. dynamiczny rozwój rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji. AI zmienia jednak nie tylko katalogi usług chmurowych, ale też zadania związane z zarządzaniem opartych na chmurze środowisk IT po stronie klientów. Kluczowa staje się więc nowa odsłona koncepcji FinOps (str. 86). Na znaczeniu zyskują też platformy pozwalające na zapewnienie mechanizmów znanych z chmury publicznej w środowiskach on-premise. Więcej na str. 112.
O kierunkach rozwoju usług publicznej chmury obliczeniowej w wymiarze cyfrowej suwerenności mówi Iwona Szylar, dyrektor generalna Microsoft Polska (str. 100). Działania pozostałych hyperskalerów opisujemy zaś na str. 104.
Fizycznym fundamentem modelu chmury obliczeniowej są jednak centra danych. Bez nich nie ma też wielkoskalowych projektów AI, dużych projektów cyfrowej transformacji, czy złożonych działań analitycznych. Z analiz PMR wynika, że obecnie zlokalizowane w Polsce data center dysponują łącznie ok. 200MW mocy dostępnej dla sprzętu IT. Czy to dużo? To zależy. To jeden z tematów wywiadu z Pawłem Olszynką, Head ICT & Digital Market Analyst w PMR by Hume’s (str. 82). W naszej rozmowie nie zabrakło też wyjaśnienia rozbieżności między szacunkami PMR i prognozami Polskich Sieci Elektroenergetycznych, które planują rozbudowę infrastruktury z myślą o zapotrzebowaniu ze strony data center na poziomie nawet 3 GW w 2036 roku.
Co ważne, moc pobierana przez serwery w centrach danych jest w dużej mierze zamieniana w ciepło. Ciepło, które trzeba umiejętnie odprowadzić, ale można również wykorzystać. Dlaczego warto i w jaki sposób spożytkować ciepło odpadowe z centrów danych tłumaczy Michał Prończuk, ekspert w dziedzinie energetyki i Kierownik Projektów w E.ON Energy Infrastructure Solutions Polska na str. 70.
Udanej lektury!
Piotr Waszczuk
zastępca redaktora naczelnego ITwiz
