Dobre perspektywy i przewagi konkurencyjne polskich centrów danych

Polski rynek data center wchodzi w fazę intensywnej ekspansji. W perspektywie kolejnych lat jego wielkość może wzrosnąć nawet trzykrotnie. Tak wysoka dynamika jest pochodną wielu lokalnych i globalnych czynników. Efekt jest jednak taki, że już dziś Polska dysponuje największym i najszybciej rosnącym rynkiem data center w Europie Środkowo-Wschodniej.

Pozycję i perspektywy stojące przed polską branżą data center dobrze porządkuje raport przygotowany przez Polski Związek Centrów danych (Polish Data Center Association, PLDCA). Cytowane w publikacji PLDCA dane PMR pokazują, że całkowita moc komercyjnych data center w Polsce przekroczyła w 2024 r. poziom 200 MW, co stanowi ponad jedną trzecią mocy dostępnej w całym regionie Europy Środkowo‑Wschodniej. Tym samym Polska jest największym i najszybciej rosnącym rynkiem data center w regionie. Co jednak istotne, łączna moc dostępna w zlokalizowanych w Polsce komercyjnych centrach danych podwoiła się w zaledwie trzy lata – najsilniejszy przyrost zanotowano w 2023 r., kiedy dynamika sięgnęła 43% rok do roku.

Przy utrzymaniu obecnego tempa wzrostu do końca 2030 roku moc komercyjnych DC może przekroczyć 600 MW, co plasowałoby Polskę w gronie najbardziej konkurencyjnych lokalizacji infrastruktury cyfrowej w Europie.

Na lokalnym rynku rośnie także popyt na usługi centrów danych. Z analiz PMR wynika, że już 61% polskich firm korzysta z szeroko rozumianych usług data center – kolokacji, hostingu, chmury lub rozwiązań zarządzanych – oznacza to wzrost o 11 p. proc. względem 2022 roku. Jednocześnie, plany zwiększenia wydatków na usługi centrów danych deklarują przedstawiciele 40% polskich organizacji. Plany te z jednej strony potwierdzają rosnące znaczenie wyspecjalizowanych ośrodków data center dla zapewnienia ciągłości działania, skalowalności i rozwoju biznesu w Polsce.

Wzrost zapotrzebowania na infrastrukturę data center jest też m.in. wypadkową postępującej cyfryzacji, a także dostępności danych, zaawansowanych narzędzi analitycznych i rozwiązań sztucznej inteligencji. Istotny jest też fakt, że z usług oferowanych za pośrednictwem zlokalizowanych w Polsce centrów danych na szeroką skalę korzystają firmy i instytucje z innych krajów regionu.

Strategiczna lokalizacja dla centrów danych w regionie

Polska zyskuje na znaczeniu jako docelowa lokalizacja inwestycji w data center w skali europejskiej. Wpływa na to kilka równoległych trendów – postępujące wysycenie tradycyjnie największych rynków Europy (głównie w rejonie Frankfurtu, Londynu, Amsterdamu, Paryża, Dublina, czyli w tzw. regionie FLAP-D), spodziewany rozwój infrastruktury elektroenergetycznej w Polsce i działania podejmowane w obszarze dekarbonizacji lokalnej energetyki.

Za lokowaniem centrów danych w naszym kraju przemawiają też warunki klimatyczne. Poza północą Europy to właśnie Polskę charakteryzują najniższe średnie temperatury powietrza w Europie. I tak, w Sztokholmie wynoszą one średnio 7,12 °C, w Warszawie – 8,88 °C, podczas gdy we Frankfurcie, Londynie i Paryżu jest to odpowiednio 11,04 °C; 11,48 °C Paryżu oraz 11,77 °C, zaś w Madrycie – 12,89 °C.

Chłodniejsze warunki klimatyczne wprost przekładają się na możliwość poprawy efektywności działania systemów chłodzenie, a więc poprawy efektywności energetycznej centrów danych (PUE) i zmniejszenia kosztów utrzymania. Nie bez znaczenia jest też fakt, że Polska dysponuje drugą pod względem wielkości siecią ciepłowniczą w Europie, co potencjalnie oznacza możliwość wykorzystania na szeroką skalę generowanego przez centra danych ciepła – i zmniejszenia kosztów obsługi takich ośrodków.

„Czynników, które decydują o tym, że Polska może stać się regionalnym liderem usług data center, jest wiele” – mówi Piotr Kowalski, dyrektor zarządzający PLDCA. „Obejmują one zarówno kwestie energetyczne – rosnącą moc operacyjną sektora, uwzględnienie centrów danych w planach rozwoju sieci przesyłowej, inwestycje w OZE, offshore, energetykę jądrową i mechanizmy bilansowania – jak i regulacyjne, związane z przewidywalnością otoczenia prawnego oraz strategicznym podejściem państwa do infrastruktury cyfrowej jako elementu polityki przemysłowej” – mówi.

Według niego istotne znaczenie ma także fakt, że Polska jest częścią Unii Europejskiej i funkcjonuje w ramach zintegrowanego rynku energii, co zwiększa stabilność inwestycyjną i dostęp do wspólnych mechanizmów systemowych. „Istotne są też czynniki lokalizacyjne: dostępność mocy przyłączeniowej, możliwości integracji z infrastrukturą przesyłową czy wreszcie uwarunkowania klimatyczne sprzyjające efektywnemu chłodzeniu, które w praktyce coraz częściej przesądzają o wyborze miejsca dla inwestycji w centra danych – podkreśla Piotr Kowalski.

Rynek skupiony wokół Warszawy

Struktura geograficzna polskiego rynku komercyjnych centrów danych jest wyraźnie skoncentrowana wokół stolicy. Warszawa odpowiada za 74% oferowanej mocy oraz ok. 70% dostępnej powierzchni kolokacyjnej i hostingowej w Polsce. W aglomeracji warszawskiej zlokalizowanych jest 30 z 45 największych polskich data center. Kolejne ośrodki – Kraków z udziałem nieco poniżej 8% oraz Poznań z ok. 6,5% – dysponują znacznie mniejszą, ale rosnącą bazą infrastruktury.

Jednocześnie, jak przekonują przedstawiciele PLDCA, choć skala projektów realizowanych poza Warszawą jest mniejsza, to centra danych umieszczone poza okolicami stolicy odgrywają coraz istotniejszą rolę w kontekście wymagań związanych z zapewnieniem odporności infrastruktury IT. Dla wielu organizacji kluczowym kryterium wyboru dostawcy staje się bowiem możliwość wykorzystania data center zlokalizowanego w znacznej odległości od głównej lokalizacji. Może być to istotne m.in. w kontekście planów odtwarzania po awarii, jak i wymogów regulacyjnych w wybranych sektorach. Rosnąca liczba centrów danych powstających w pobliżu mniejszych miast oznacza zatem m.in. nowe możliwości budowy nadmiarowych, rozproszonych architektur przetwarzania danych.

„Rozwój centrów danych poza Warszawą ma coraz większy potencjał, ponieważ inwestorzy poszukują lokalizacji oferujących dostęp do dużej mocy przyłączeniowej, zaplecza kadrowego oraz sprawnej infrastruktury energetycznej” – zapewnia Krystian Pypłacz, ekspert rynku data center z PLDCA. Jego zdaniem dobrym przykładem jest Pomorze Zachodnie, gdzie – zgodnie z analizą przygotowaną na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego – w 10 gminach 90–100% powierzchni znajduje się w promieniu 5 km od głównych punktów zasilania (GPZ), czyli kluczowych stacji elektroenergetycznych umożliwiających przyłączanie energochłonnych inwestycji. Region dysponuje także silnym zapleczem kompetencyjnym oraz planowaną infrastrukturą stabilizującą system, w tym magazynem energii 400 MW / 800 MWh przy Elektrowni Dolna Odra.

„W innych regionach kraju duże inwestycje w centra danych są już na etapie projektów. W gminie Bełchatów planowana jest obecnie budowa kampusu Hyperscale Data Center o docelowej mocy przyłączeniowej 500 MW określanego jako największa tego typu inwestycja w tej części Europy, a na Śląsku, w Bielsku-Białej, na terenie dawnej fabryki silników Fiata powstanie megaprojekt data center, który ma wykorzystywać istniejący GPZ o mocy 82 MW i docelowo osiągnąć nawet 200 MW” – mówi Krystian Pypłacz. „Obecnie wyzwania dotyczą dostępności mocy w konkretnych węzłach sieci oraz tempa rozbudowy infrastruktury, jednak kierunek zmian wskazuje, że polski rynek ma istotną szansę stopniowo ewoluować w stronę modelu wieloregionalnego, a nie wyłącznie warszawskiego”  – dodaje.

Rekordowe inwestycje

Eksperci PLCDA podkreślają ponadto, że na polskim rynku obecnie realizowana jest rekordowa liczba inwestycji – łącznie w Polsce powstaje właśnie 25 projektów mających na celu znaczącą modernizację, rozbudowę lub budowę nowych centrów danych.

Mowa tu m.in. o rozbudowie czwartego hyperskalowego centrum danych i budowy piątego ośrodka firmy Equinix. Niedawno pierwsze data center w ramach nowego, podwarszawskiego kampusu uruchomił Atman. Inwestycja ta ma być rozwijana. Plany inwestycyjne realizują też m.in. firmy Beyond.pl, Data4, Budimex, Switch Datacenters, EdgeConnex, Vantage Data Centers oraz Polcom.