Czy uda się wykorzystać czas przewagi? Relacja z Polskiego Kongresu Gospodarczego

Polski Kongres Gospodarczy, zorganizowany przez Pracodawców RP pod hasłem „Czas Przewagi”, zgromadził około 2000 uczestników, którzy dyskutowali o sztucznej inteligencji, suwerenności technologicznej i budowie konkurencyjnej marki Polska. Mimo że była to pierwsza edycja wydarzenia, uwagę zwracał przede wszystkim wysoki poziom debaty oraz szeroka reprezentacja biznesu, nauki i polityki – zarówno przedstawicieli obecnego rządu, jak i innych środowisk politycznych.

Debaty toczyły się w sześciu równoległych ścieżkach tematycznych – Geoekonomia, Ambicja, Odporność, Energia, Człowiek, Przyszłość. Dotyczyły one konkurencyjności polskiej gospodarki, transformacji technologicznej, bezpieczeństwa energetycznego i cyfrowego, inwestycji strategicznych oraz roli biznesu i instytucji publicznych w budowaniu trwałej przewagi w dynamicznym otoczeniu geopolityczno-technologicznym.

Polska AI między ambicjami a barierami

Nas szczególnie zainteresowała debata „AI i nowy porządek społeczny. Kto będzie kontrolował zasady świata napędzanego przez AI?” z udziałem Piotra Sankowskiego (dyrektor Ideas Research Institute), Sebastiana Kondrackiego (prezes Bielik.AI), Adama Wiśniewskiego (co-founder i CTO AI Clearing), Mirosława Gumularza (UODO) oraz prowadzącego Michała Spoczyńskiego. Dyskusja pokazała zarówno ogromny potencjał Polski w globalnym wyścigu AI, jak i pilne wyzwania regulacyjne, infrastrukturalne oraz strategiczne.

Uczestnicy zgodnie wskazywali, że unijny AI Act w obecnym kształcie przerzuca nawet 90% odpowiedzialności na dostawców rozwiązań. Skutkuje to preferowaniem zamkniętych modeli dużych graczy globalnych, bo łatwiej w razie problemów przerzucić na nich część ryzyk. Przy modelach otwartych firmy zaczynają się zastanawiać, jak zapewnić zgodność z prawem i bezpieczeństwo danych. „Regulacje sprawiają, że w pierwszej kolejności sięga się po duże modele zamknięte, bo w razie czego można częściowo przerzucić odpowiedzialność. Przy otwartych modelach od razu pojawia się pytanie, jak to zrobić zgodnie z przepisami i czy nie narazić się na kary” – podkreślano w debacie.

Piotr Sankowski i pozostali eksperci zwracali uwagę, że Polska potrzebuje realnej, a nie tylko deklaratywnej strategii rozwoju AI – obejmującej dostęp do wysokiej jakości danych, infrastrukturę obliczeniową oraz ścisłą współpracę nauki z biznesem. Polska świetnie kształci talenty techniczne i naukowe, ale szybko je tracimy na rzecz zagranicy i zagranicznego biznesu. Podkreślono, że konieczne jest budowanie uczelni czwartej generacji, mocno zintegrowanych z gospodarką i procesem tworzenia innowacji, a nie tylko publikujących prace. Adam Wiśniewski (AI Clearing – firma tworząca unikalne na świecie rozwiązania AI do analizy postępów dużych inwestycji infrastrukturalnych) oraz Sebastian Kondracki (Bielik.AI – polski model językowy) pokazali, że Polacy potrafią tworzyć technologie światowej klasy. Kluczowe jest jednak stworzenie ekosystemu, który pozwoli je skalować i łączyć z innymi polskimi przewagami – np. w dronach, satelitach czy technologiach dual-use.

Marka Polska i AI w walce o globalną przewagę

W panelu „Polska: Marka, która rośnie. Jak przekuć sukces ekonomiczny w realny soft power?” Eliza Kruczkowska (dyrektor zarządzająca Think Tank The Company) podkreślała, że budowa marki narodowej nie może być improwizacją. „Korea nie wpadła w K-pop i K-beauty przez przypadek – to było przemyślane, wycentrowane na megatrendach i spójne z badaniami” – mówiła, wskazując na efekt kraju pochodzenia (Country Of Origin) jako jeden z najsilniejszych czynników budujących zaufanie i wartość polskich produktów oraz firm za granicą. Potrzebujemy spójnej, opartej na badaniach strategii, regularnego raportowania i rozliczania się z efektów – tak jak robią to kraje, które skutecznie zbudowały swoją markę.

Inspirujący, mocny akcent dodała Barbara Mróz-Gorgoń (prezeska Fundacji Marka Polska Think Tank, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu): „Polska to taki kraj, z którego jedna kobieta dostała dwa Noble”. Nawiązała w ten sposób do Marii Skłodowskiej-Curie jako symbolu polskiej determinacji, kreatywności i zdolności do osiągania absolutnie światowego sukcesu naukowego mimo historycznych przeciwności. To wezwanie do budowania narracji o Polsce jako kraju ludzi ambitnych, pracowitych i gotowych na globalną grę.

Dariusz Piotrowski, dyrektor zarządzający Dell Technologies Polska, w panelu poświęconym AI opowiedział o radykalnej zmianie kultury organizacyjnej w swojej firmie. „Gdyby od samej góry nie poszedł przykład i nie kazano nam wszystkim używać AI, to byśmy wdrażali rozwiązania AI w dziesięcioletnim tempie” – stwierdził. Dziś w Dell nikt ręcznie nie robi prognozowania sprzedaży – całkowicie przejął to AI na podstawie danych historycznych, zachowań handlowców i informacji o klientach. „50–60% kodu jest dziś generowane przez AI” – dodał, podkreślając, że ludzie zostali przesunięci do zadań wymagających nadzoru, empatii i lepszych decyzji. Dla MŚP wdrożenie jest trudniejsze, ale niezbędne – bez tego polska gospodarka zostanie w tyle w cyfrowym wyścigu.

Polskie firmy wciąż walczą z „dyskontem zaufania”

W panelu „GO GLOBAL. Polska firma w świecie” Zbigniew Jagiełło (doradca prezesa Pracodawców RP) zwracał uwagę na realny „dyskont marki Polska” – niższą wycenę i zaufanie do polskich firm za granicą. Zaproponował program „Polish Business Ambassadors” – długoterminowe, systemowe wsparcie państwa dla wybranych polskich przedsiębiorców, którzy mieliby promować markę Polska na świecie (z rotacją co kilka lat i mierzalnymi efektami).

„Trzeba krok po kroku budować pozycję – od dyskontu rzędu 60 punktów do poziomu, na którym szwajcarska czy niemiecka marka daje automatyczną przewagę zaufania” – mówił Zbigniew Jagiełło, podkreślając, że bez długofalowej, ponadpartyjnej polityki wspierającej polskie marki i przedsiębiorców nie dogonimy liderów.

Drony, satelity i AI nowym fundamentem bezpieczeństwa

Podczas debaty „Nowy kosmos, drony, humanoidy – synergia i przewaga technologiczna. ORBITEO”, z udziałem przedstawicieli firm działających w obszarze dronów, technologii satelitarnych i integracji systemów, m.in. Farada Group, SatRev i JRH ASI, a także gen. bryg. rez. pil. Sławomira Żakowskiego, dużo uwagi poświęcono znaczeniu suwerenności technologicznej oraz integracji sztucznej inteligencji, dronów i systemów satelitarnych.

Przedstawiciele sektora obronnego i prywatnych firm wskazywali lekcje z Ukrainy: dostęp do danych satelitarnych i dronowych w czasie rzeczywistym oraz ich analiza to dziś kwestia strategiczna, a nie tylko wojskowa. Polskie firmy pokazują, że potrafią dostarczać zaawansowane, tańsze i bardziej elastyczne rozwiązania zarówno cywilne (transport medyczny, inspekcje infrastruktury energetycznej), jak i dual-use. „Przewaga technologiczna to dziś numer jeden – nie ilość sprzętu, a mądrość i umiejętność wykorzystania własnego potencjału” – podsumowywano, apelując o większe nakłady na R&D w nowych technologiach zamiast tylko tradycyjnego uzbrojenia.

Krótkie podsumowanie debaty politycznej

Politycy z różnych ugrupowań (m.in. Krzysztof Gawkowski, Waldemar Buda, Ryszard Petru, Jan Szyszko i inni) dyskutowali o cyfrowej suwerenności Polski, potrzebie lokowania danych krytycznych i centrów danych na polskich serwerach, podatku cyfrowym od Big Tech, miksie energetycznym (atom + SMR-y jako klucz do zasilenia centrów danych AI, OZE, gaz i węgiel jako rezerwa bezpieczeństwa) oraz pilnej reformie ETS, który mocno obciąża polski przemysł.

Podkreślano konieczność deregulacji (m.in. certyfikacji dronów) i inwestycji w infrastrukturę krytyczną, by AI i transformacja cyfrowa nie pozostały tylko hasłami z prezentacji. Można też było odnieść wrażenie, że politycy chwilami kłócili się z niezrozumiałych powodów, bo w poruszanych kwestiach w sumie zmierzali do tego samego.

Od ambicji do działania

Na zakończenie warto przytoczyć słowa Joanny Makowieckiej-Gatzy, prezes Pracodawców RP, która podczas otwarcia kongresu najlepiej ujęła ideę wydarzenia: „Przewaga nie buduje się sama – wymaga inwestycji, odwagi, współpracy i decyzji podejmowanych we właściwym momencie”. Jej odczucia wobec kongresu oddaje też późniejsze podsumowanie: „Dziś nie wystarczy już opisywać wyzwania jutra. Dziś trzeba na nie reagować i konsekwentnie budować przewagę”.

Polski Kongres Gospodarczy 2026 pokazał, że Polska ma talenty, ambicje i konkretne przykłady sukcesów w AI, technologiach dual-use czy przedsiębiorczości. Mamy też chęci, motywację i energię. Jednak kluczem do wykorzystania realnie i właściwie tego „czasu przewagi” pozostaje szybka i skoordynowana realizacja – od strategii AI i marki narodowej, przez energetykę dla centrów danych, po systemowe wsparcie polskich firm na globalnych rynkach. A w kraju, w którym każdy ciągnie w swoją stronę, o jeden, wspólny kierunek najtrudniej.