Prezydent podpisał ustawę o systemach AI. Ruszają piaskownice regulacyjne i nowy system nadzoru

Po publikacji w Dzienniku Ustaw podpisanego przez Prezydenta dokumentu, nowe przepisy wejdą w życie, dostosowując polskie prawo do unijnego AI Act. Ustawa wprowadza piaskownice regulacyjne dla firm rozwijających AI, powołuje Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji oraz określa zasady nadzoru nad systemami sztucznej inteligencji. Jej celem jest jednoczesne przyspieszenie innowacji i zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników.

Podpisana ustawa tworzy krajowe ramy wdrażania unijnego AI Act. Nowe przepisy mają zapewnić jednolite zasady stosowania systemów sztucznej inteligencji, zwiększyć ochronę praw obywateli oraz stworzyć korzystniejsze warunki dla rozwoju i komercjalizacji technologii AI w Polsce.

Jednym z najważniejszych elementów ustawy są piaskownice regulacyjne, czyli kontrolowane środowiska umożliwiające przedsiębiorstwom, startupom i instytucjom badawczym testowanie nowych rozwiązań AI pod nadzorem właściwego organu. Polska będzie jednym z pierwszych państw w Europie, które wdroży takie rozwiązanie.

„Podpisana ustawa daje podstawę prawną do uruchomienia piaskownicy regulacyjnej. Rozpoczęły się również prace techniczne, ponieważ piaskownica oznacza z jednej strony możliwość wyłączenia stosowania niektórych przepisów, a z drugiej – stworzenie przyjaznego środowiska, także od strony technicznej” – skomentował Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji odpowiadający za technologie przełomowe i nadzorujący ustawę.

Jak podkreślił, piaskownice mają ułatwić przedsiębiorstwom testowanie rozwiązań wykorzystujących sztuczną inteligencję w bezpiecznym otoczeniu prawnym. Mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z nich bezpłatnie.

„Piaskownice regulacyjne AI, które wprowadzamy, przyspieszą rozwój i wykorzystanie komercyjne tej technologii. Naszym głównym celem jest wspieranie innowacji” – dodał Dariusz Standerski.

Nowy organ nadzoru nad AI

Ustawa o systemach AI przewiduje również utworzenie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która ma nadzorować stosowanie przepisów dotyczących AI w Polsce. Będzie to niezależny organ, obsługiwany od strony organizacyjnej przez Ministerstwo Cyfryzacji. Pracami Komisji pokieruje jej przewodniczący, powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na 5 lat.

Jak podkreśla wiceminister Dariusz Standerski, z przepisów ustawy wynika jasno, że przewodniczący KRiBSI ma zostać powołany w ciągu dwóch miesięcy od wejścia ustawy w życie. Z kolei w ciągu trzech miesięcy ma zostać powołana cała Komisja. Oznacza to, że w październiku 2026 roku poznamy przewodniczącego komisji, a w listopadzie rozpocznie ona swą działalność.

W praktyce KRiBSI będzie przykładowo:

• Rozpatrywać zgłoszone do niej nieprawidłowości działania systemów AI (np. powodowanie zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, podjęcie błędnej decyzji) i w razie potrzeby reagować na nie.
• Wspierać rozwój ekosystemu AI – poprzez: tworzenie piaskownic regulacyjnych i zarządzanie nimi, działania edukacyjne i informacyjne, wspieranie innowacji i badań naukowych.
• Wydawać opinie indywidualne, dzięki którym przedsiębiorcy i instytucje zyskają pewność co do poprawności rozwiązań, zanim je wdrożą w swoich organizacjach.

Komisja będzie organem kolegialnym, skupiającym przedstawicieli:

• Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów;
• Komisji Nadzoru Finansowego;
• Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji;
• Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Takie rozwiązanie ma pozwolić na skuteczne reagowanie na wyzwania związane z rozwojem sztucznej inteligencji, przy jednoczesnym wykorzystaniu najlepszych doświadczeń już istniejących organów regulacyjnych.

Wsparcie dla rozwoju AI

Nowe przepisy umożliwiają również finansowanie przez Ministra Cyfryzacji badań naukowych i prac rozwojowych związanych ze sztuczną inteligencją. Jednocześnie gwarantują przedsiębiorcom ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, poszanowanie ich praw oraz możliwość zaskarżania decyzji KRiBSI do sądu.

Warto dodać, że ustawę zmodyfikowano podczas prac parlamentarnych. Wprowadzono m.in.:

• korzystniejsze warunki dla uczestników piaskownic regulacyjnych: m.in. zapewnienie możliwości korzystania ze wsparcia technologicznego czy wprowadzenie preferencyjnych opłat dla jednostek samorządu terytorialnego;
• usprawnienie prac KRiBSI: m.in. szybsze procedury wydawania przez Komisję opinii indywidualnych;
• rezygnację z działań KRiBSI o charakterze zakazów i nakazów: takich jak wycofanie systemu z rynku lub z użytku czy usunięcie jego elementów;
• zwiększenie transparentności działalności przewodniczącego KRiBSI i jego zastępców: poprzez doprecyzowanie przepisów dotyczących obowiązku składania oświadczeń majątkowych;
• zwiększenie ochrony tajemnic prawnie chronionych w ramach postępowań prowadzonych przez KRiBSI: w szczególności tajemnicy przedsiębiorstwa.

Nowe regulacje mają zapewnić w Polsce skuteczne wdrożenie AI Act, zwiększyć zaufanie do sztucznej inteligencji oraz stworzyć przedsiębiorstwom stabilne warunki do rozwijania i wdrażania nowoczesnych rozwiązań opartych na AI.

„To ważny krok w rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce. To nie tylko wsparcie nowych technologii, ale także lepsze zrozumienie i kontrolowanie systemów AI. Dzięki temu przepisy te z jednej strony tworzą dobre warunki rozwoju sztucznej inteligencji, a z drugiej – zwiększają bezpieczeństwo jej użytkowników” – podsumował wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.