Organizacje twórców zrzeszające aktorów, lektorów i dubbingowców łączą siły, domagając się regulacji chroniących głos przed nadużyciami generatywnej AI. Wskazują na rosnącą skalę przypadków bezprawnego wykorzystania nagrań i syntetycznych kopii głosu bez zgody i wynagrodzenia dla twórców.
Związek Artystów Scen Polskich, Związek Zawodowy Twórców Dubbingu oraz Związek Zawodowy Aktorów Polskich powołały koalicję na rzecz ochrony praw twórców głosowych w erze sztucznej inteligencji. W ramach inicjatywy „Mój głos. Moja własność” apelują do władz o wprowadzenie jasnych regulacji prawnych i mechanizmów finansowej ochrony.
Zdaniem organizacji rozwój narzędzi AI prowadzi do coraz częstszych nadużyć – w tym tworzenia syntetycznych kopii głosu bez wiedzy i zgody wykonawców oraz bez adekwatnego wynagrodzenia. Problem dotyczy zarówno trenowania modeli AI na próbkach głosu, jak i wykorzystywania wygenerowanych nagrań w produkcjach komercyjnych.
Koalicja podkreśla, że głos – podobnie jak wizerunek – jest elementem tożsamości artysty i podstawowym narzędziem pracy, które powinno podlegać pełnej ochronie prawnej. Brak regulacji może prowadzić do wypierania profesjonalnych wykonawców, spadku jakości produkcji oraz presji na obniżanie stawek w branży.
„Rozumiemy, że technologia rozwija się szybciej niż przepisy, ale państwo nie może pozostawać bierne wobec nadużyć. Potrzebne są jasne regulacje, które zagwarantują twórcom prawo do decydowania o wykorzystaniu ich głosu, adekwatne wynagrodzenie oraz skuteczną ochronę przed bezprawnym kopiowaniem” – mówi Jan Tomaszewicz, prezes zarządu Głównego Związku Artystów Scen Polskich (ZASP).
Symbolem narastającego problemu jest sprawa lektora Jarosława Łukomskiego, którego głos wykorzystano w reklamie bez jego zgody, przez podmiot z branży wodno-kanalizacyjnej (producenta m.in. szamb). Postępowanie przed sądem w Warszawie może wyznaczyć precedens dla ochrony praw twórców w kontekście technologii deepfake.
Wśród postulatów koalicji znalazły się m.in. obowiązek uzyskiwania zgody na wykorzystanie głosu przez AI, transparentność danych treningowych, oznaczanie treści generowanych oraz prawo do usunięcia próbek głosowych z systemów. Organizacje apelują także o mechanizmy wsparcia dla produkcji wykorzystujących pracę aktorów zamiast narzędzi AI.
