Polska w finale wyścigu o europejską gigafabrykę AI. Rząd przyjął kluczową uchwałę

W ostatnich dniach polski rząd wykonał zdecydowany ruch w kierunku udziału w jednej z największych europejskich inwestycji infrastrukturalnych ery sztucznej inteligencji. Rada Ministrów przyjęła uchwałę umożliwiającą Polsce udział w europejskim programie Gigafabryk AI.  

Wielu powie „nareszcie!”, wielu też odetchnie z ulgą, bo z tym projektem mogło być naprawdę różnie. Są też tacy, którzy próbują to przedsięwzięcie torpedować i wykazywać jego rzekomą bezsensowność. Jednak właśnie wyszliśmy z fazy deklaracji i intencji, a weszliśmy w obszar konkretnych zobowiązań finansowych i polityczne, na poziomie międzyresortowym, osiągając zgodę wszystkich kluczowych resortów. Polska deklaruje wkład na poziomie około 100 mln euro już w pierwszej fazie. A co dalej? Jak każdy prawnik i analityk mawia: „to zależy…” – a dokładnie zależy od tego, jak to zostanie dalej rozegrane. Dla branży IT, startupów AI, ośrodków badawczych i całego ekosystemu cyfrowego, ale też dla polskiej gospodarki, to potencjalnie przełomowa wiadomość.

Europejski plan na suwerenność obliczeniową

Inicjatywa budowy gigafabryk AI (AI Gigafactories) to odpowiedź Unii Europejskiej na dominację amerykańskich hiperskalerów i producentów chipów (głównie NVIDIA). W ramach AI Continent Action Plan i zmian w regulacjach EuroHPC JU Bruksela chce stworzyć sieć potężnych, europejskich centrów obliczeniowych zdolnych do trenowania i inferencji dużych modeli językowych oraz multimodalnych.

Plan zakłada wybór siedmiu gigafabryk w dwóch kategoriach: średniej (ok. 75 tys. GPU) i dużej (ok. 100 tys. GPU). Realizacja ma odbywać się dwuetapowo – budowa/uruchomienie + późniejsza rozbudowa po audycie. Postępowanie konkursowe dla europejskich konsorcjów biznesowych rusza w lipcu 2026 r. (dokumentacja ma być opublikowana lada dzień), z rozstrzygnięciem do końca 2026 lub początku 2027 r. i uruchomieniem pierwszych obiektów około 2028 r.

Liderem i operatorem każdego projektu musi być podmiot europejski (kontrola kapitałowa w UE). Państwa członkowskie nie wskazują bezpośrednio lokalizacji ani wykonawcy – robi to wybrane konsorcjum – ale mogą wspierać projekt finansowo i tworzyć sprzyjające warunki inwestycyjne.

Co dokładnie oznacza polska uchwała?

Zgodnie z informacjami resortu i relacjami z konferencji Standerskiego, uchwała SKRM otwiera drogę do zagwarantowania Polsce dostępu do mocy obliczeniowej jednej z gigafabryk. W pierwszej fazie Polska deklaruje wkład rzędu 100 mln euro. W sumie publiczne wsparcie (Polska + Komisja Europejska) dla projektu średniej skali może sięgnąć nawet 1 mld euro (po 100 mln euro w fazie początkowej i po 400 mln euro w fazie rozbudowy).

Całkowity koszt takiego obiektu szacowany jest na około 3 mld euro. Prywatne konsorcjum odpowiada za budowę i eksploatację centrum danych, a Polska (podobnie jak inne podmioty publiczne i prywatne) kupuje gwarantowaną moc obliczeniową na okres pięciu lat od uruchomienia.

Polska celuje w LOT 1 – wariant średniej skali: minimum 25 tys. procesorów graficznych w pierwszym etapie z rozbudową do co najmniej 75 tys. GPU w latach 2029–2030. To poziom, który realnie pozwala na trenowanie zaawansowanych modeli krajowych i regionalnych oraz obsługę setek, a docelowo tysięcy użytkowników instytucjonalnych.

Równolegle Ministerstwo Cyfryzacji aktywnie angażuje biznes. 9 lipca 2026 r. odbyło się spotkanie online z wiceministrem Standerskim, na którym omawiano założenia projektu i możliwości udziału polskich podmiotów w konsorcjach.

„Polska zagwarantowała wkład na ponad 400 milionów złotych w największe centrum obliczeniowe w naszej dotychczasowej historii. Teraz czas na zaangażowanie polskich firm, które będą mogły uczestniczyć w przetargu na budowę – powiedział wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski w informacji, którą 14 lipca opublikowało Ministerstwo Cyfryzacji.

Znaczenie dla polskiego sektora IT i gospodarki

Dostęp do takiej infrastruktury rozwiązuje jeden z kluczowych „wąskich gardeł” rozwoju AI w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej: brak suwerennej, skalowalnej mocy obliczeniowej na poziomie światowym. Obecnie polskie firmy, uczelnie i instytucje publiczne w dużej mierze polegają na chmurach amerykańskich lub mniejszych klastrach krajowych (ACK Cyfronet, PCSS i inne).

Spodziewane i możliwe korzyści biznesowe związane z uruchomieniem gigafabryki są wielowymiarowe. Polskie firmy – operatorzy centrów danych, integratorzy IT, dostawcy rozwiązań energetycznych i coolingowych, a także przedsiębiorstwa specjalizujące się w MLOps, orkiestracji klastrów GPU oraz cyberbezpieczeństwie infrastruktury – zyskają realną szansę na udział w konsorcjach budujących i eksploatujących gigafabrykę, co oznacza wieloletnie kontrakty na usługi i dostawy.

Jeszcze ważniejsze jest jednak to, że polski biznes (zarówno duże korporacje, jak i startupy oraz scale-upy) uzyska gwarantowany, przewidywalny i konkurencyjny cenowo dostęp do dziesiątek tysięcy najnowocześniejszych GPU. Pozwoli to radykalnie obniżyć koszty i skrócić czas trenowania dużych modeli AI oraz wdrażania zaawansowanych usług generatywnych, bez konieczności korzystania wyłącznie z drogich i geopolitycznie ryzykownych chmur amerykańskich. To z kolei przełoży się na szybsze powstawanie nowych produktów i usług opartych na AI w sektorach takich jak przemysł 4.0, energetyka, finanse, ochrona zdrowia czy logistyka.

Dodatkowo cały ekosystem wokół infrastruktury AI – od specjalistycznego budownictwa, przez zaawansowane technologie zasilania i chłodzenia, aż po oprogramowanie do zarządzania ogromnymi klastrami – otrzyma silny impuls rozwojowy i potencjał eksportowy na rynek Europy Środkowo-Wschodniej. W szerszej perspektywie inwestycja rzędu 3 mld euro wygeneruje tysiące miejsc pracy w fazie budowy oraz kilkaset–kilkaset wysokopłatnych, specjalistycznych stanowisk w fazie operacyjnej.

Efekt mnożnikowy w gospodarce może sięgnąć poziomu 2-4-krotności wartości inwestycji, typowego dla tego typu projektów infrastrukturalnych. Kluczowe jednak będzie długoterminowe przełożenie na produktywność całej gospodarki – szersza i tańsza dostępność zaawansowanej mocy obliczeniowej przyspieszy adopcję AI w kluczowych branżach, co według analiz międzynarodowych może podnieść ich efektywność o kilka punktów procentowych w perspektywie 8-10 lat.

Polska ma przy tym szansę stać się regionalnym hubem AI dla Europy Środkowo-Wschodniej i państw bałtyckich, przyciągając dodatkowe inwestycje zagraniczne oraz talenty, co w ostatecznym rozrachunku może znacząco zwiększyć udział sektora technologicznego i kreatywnego w polskim PKB oraz wzmocnić pozycję kraju w europejskim i globalnym łańcuchu wartości dodanej.

Wykorzystanie lokalnej gigafabryki AI to także możliwość trenowania i fine-tuningu dużych polskich modeli językowych (kontynuacja prac nad Bielikiem, PLLuM i nowymi generacjami) bez uzależnienia od zagranicznych dostawców.Wsparcie dla sektorów strategicznych: przemysł 4.0 i predykcyjne utrzymanie, energetyka (optymalizacja sieci, OZE), ochrona zdrowia (diagnostyka obrazowa, personalizowana medycyna), finanse (wykrywanie fraudów, scoring), administracja publiczna (automatyzacja procesów, AI gov) oraz cyberbezpieczeństwo i obronność. Pozycja regionalnego hubu AI dla Europy Środkowo-Wschodniej i państw bałtyckich pomogłaby również przyciągnąć kolejne inwestycje, talenty i projekty badawcze. Byłby to zatem impuls dla całego łańcucha wartości: od operatorów data center, przez dostawców energii i łączności, po firmy związane z szeroko rozumianym rozwojem oprogramowania.

Z punktu widzenia branży IT, szczególnie istotne wydaje się być to, że projekt wymaga nie tylko „gołego” hardware’u, ale zaawansowanego ekosystemu: zarządzania ogromnymi klastrami GPU, efektywności energetycznej, bezpieczeństwa, integracji z istniejącymi systemami oraz europejskich alternatyw technologicznych – choć na start dominować będą najprawdopodobniej rozwiązania NVIDIA/AMD z europejskim operatorem.

Szanse i poważne wyzwania

Szanse:

• Polska ma relatywnie konkurencyjne koszty energii i nieruchomości w porównaniu z Europą Zachodnią.
• Rosnąca scena AI (setki startupów, silne ośrodki akademickie w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Gdańsku).
• Doświadczenie w dużych projektach infrastrukturalnych i integracji systemów.
• Możliwość zbudowania „anchor tenant” – gwarantowanego popytu ze strony państwa i instytucji publicznych.

Wyzwania (i ryzyka):

• Energia – to największy bottleneck. 75 tys. GPU w pełnym obciążeniu to dziesiątki, a nawet setki megawatów ciągłego zapotrzebowania. Polska musi zapewnić stabilne, przewidywalne i w miarę zielone dostawy. Kluczowe będą modernizacja sieci, nowe moce OZE oraz przyspieszenie programów jądrowych (SMR-y mogłyby być idealnym rozwiązaniem długoterminowym).
• Lokalizacja – ostatecznie wybierze ją konsorcjum na podstawie kryteriów ekonomicznych, energetycznych, łącznościowych i bezpieczeństwa. Najbardziej prawdopodobne regiony to te z dostępem do dużej mocy i dobrej infrastruktury światłowodowej (okolice Warszawy, Trójmiasta, Śląska, być może Pomorze lub Lubelszczyzna).

• Konkurencja – silne konsorcja z Francji, Niemiec czy krajów nordyckich (tania energia wodna/wiatrowa) też walczą o swoje lokalizacje lub udziały.
• Harmonogram i koordynacja – duże projekty unijne często się opóźniają. Sukces wymaga sprawnej współpracy MC, MF, resortu klimatu i środowiska, URE, PSE oraz szybkiego przygotowania zachęt inwestycyjnych (fast-track permitting, ulgi, gwarancje).

Co dalej? Harmonogram i rola biznesu

W lipcu 2026 r. EuroHPC JU ma opublikować dokumentację konkursową. Konsorcja będą miały ok. 15 tygodni na złożenie ofert. Ocena obejmie jakość techniczną, model finansowy, wpływ na europejski ekosystem AI, konkurencyjność cenową oraz wykorzystanie europejskich technologii i niskoemisyjnych źródeł energii.

Polskie podmioty – operatorzy data center, dostawcy technologii, inwestorzy finansowi, integratorzy systemów – powinni już teraz analizować możliwość tworzenia lub dołączenia do konsorcjów. Ministerstwo Cyfryzacji jasno sygnalizuje, że aktywny udział polskiego biznesu jest mile widziany i pożądany.

Rząd z kolei musi w najbliższych miesiącach przygotować konkretny pakiet wsparcia: mechanizmy finansowania wkładu własnego, koordynację z operatorem systemu przesyłowego oraz ewentualne instrumenty zachęt dla inwestycji w infrastrukturę towarzyszącą.

Pierwszy, ale bardzo ważny krok

Uchwała Stałego Komitetu Rady Ministrów z ostatnich dni to wyraźny sygnał polityczny, że Polska nie chce być tylko konsumentem technologii AI, lecz aktywnym uczestnikiem europejskiego wyścigu o infrastrukturę obliczeniową. To szansa na historyczny awans w europejskim łańcuchu wartości – porównywalna z wejściem do elity pod względem superkomputerów czy centrów danych.

Sukces nie jest jednak gwarantowany. Zależy od jakości oferty konsorcjum z silnym polskim udziałem, od tempa realizacji po stronie administracji oraz od tego, czy uda się rozwiązać kwestie energetyczne i regulacyjne w tempie wymaganym przez technologię.

Dla branży IT to moment, w którym warto śledzić dokumentację przetargową, budować partnerstwa i przygotowywać kompetencje w zakresie AI infrastructure. Bo jeśli Polska zdobędzie jedną z europejskich gigafabryk, przełoży się to nie tylko na prestiż, ale przede wszystkim na realny dostęp do mocy, która napędzi rozwój krajowych modeli, usług i innowacji na lata.

ITWiz będzie na bieżąco monitorować kolejne etapy tego strategicznego projektu.