Sektor energetyki liderem AI w Polsce. Problemem wciąż pozostają dane i cyberbezpieczeństwo

Nawet 71% średnich i dużych firm energetycznych w Polsce ma już formalną strategię wdrażania sztucznej inteligencji, wynika z badania EY. To najlepszy wynik spośród wszystkich analizowanych branż. Mimo wysokiej dojrzałości strategicznej sektor nadal zmaga się z rozproszonymi danymi, ograniczonym wykorzystaniem AI oraz lukami w obszarze cyberbezpieczeństwa.

Z badania EY „Jak polskie firmy wdrażają AI” wynika, że 71% firm ma już sformalizowaną strategię wdrażania AI, a kolejne 23% ją opracowuje. W 63% przedsiębiorstw strategia obejmuje całą organizację, a 57% deklaruje również plany wdrożeń w poszczególnych obszarach biznesowych. Mimo ambitnych planów tylko 22% firm zakończyło już proces wdrażania AI. Połowa jest w trakcie realizacji projektów, a 10% dopiero analizuje dostępne rozwiązania.

Dane największą przeszkodą

Największym problemem pozostają dane, które są podstawą działania systemów AI. Ponad połowa firm wskazuje trudności w tym obszarze. Dla 30% przeszkodą jest niska jakość danych, a 38% przedsiębiorstw przyznaje, że nie ma pełnej wiedzy o tym, jakimi zasobami danych dysponuje. Jedynie 24% firm deklaruje posiadanie dobrze przygotowanych danych ustrukturyzowanych, a zaledwie 8% ma uporządkowane zarówno dane ustrukturyzowane, jak i nieustrukturyzowane.

Według ekspertów EY, jest to efekt wieloletniej konsolidacji sektora, w którym wiele grup energetycznych powstało z połączenia różnych organizacji i systemów IT.

AI przede wszystkim dla klientów i automatyzacji

Głównymi powodami wdrażania AI są lepsza obsługa klientów (66%) oraz automatyzacja procesów (60%). Technologia ta trafia przede wszystkim do działów IT (60%), obsługi klienta, marketingu i analiz rynku (po 52%), a także sprzedaży (48%). W 60% przypadków firmy korzystają z połączenia własnych, zewnętrznych i ogólnodostępnych rozwiązań AI.

Mimo dużej aktywności inwestycyjnej sektor podchodzi do rozwoju AI ostrożnie. W ciągu najbliższych 18 miesięcy 21% firm nie planuje zwiększać wydatków na ten cel, a 44% zamierza zrobić to jedynie nieznacznie. Jednocześnie 79% przedsiębiorstw zapowiada nowe wdrożenia, a 54% rozwój już funkcjonujących narzędzi.

Efekty poniżej oczekiwań

Jak się okazuje, entuzjazm wobec AI nie zawsze przekłada się na satysfakcję z rezultatów. Tylko 5% firm twierdzi, że wdrożenia przyniosły większe korzyści niż zakładano. Dla 40% efekty były zgodne z oczekiwaniami, natomiast 21% respondentów przyznało, że gdyby znało rzeczywiste rezultaty wcześniej, nie zdecydowałoby się na inwestycję.

Firmy zadowolone z wdrożeń najczęściej wskazują na redukcję kosztów operacyjnych (60%), poprawę jakości usług (53%) oraz wzrost przychodów (47%).

„Wiele z wartościowych i pożądanych zastosowań AI w energetyce jest trudnych do realizacji, biorąc pod uwagę słabo przygotowane i rozproszone dane. Z tego powodu wdrożenie AI nie jest w stanie przynieść oczekiwanych natychmiastowych efektów, a tym samym zapewnić odpowiedniego zwrotu z inwestycji. Energetyka stanowi przykład, że wdrożenie AI należy traktować jako koniec, a nie początek zmian w zakresie technologii” – uważa Bartosz Pacuszka, Partner w EY Polska, AI Technology Leader.

Cyberbezpieczeństwo nadal słabym punktem

Jako infrastruktura krytyczna energetyka szczególnie obawia się zagrożeń związanych z bezpieczeństwem. Dla 46% firm kwestie cyberbezpieczeństwa i ochrony danych są główną barierą wdrażania AI. Kolejne miejsca zajmują ograniczenia technologiczne (34%), regulacyjne (32%) oraz niepewność co do efektów biznesowych (24%).

Mimo wymogów wynikających z dyrektywy NIS2 jedynie 47% przedsiębiorstw przeprowadziło pełną analizę cyberbezpieczeństwa przed rozpoczęciem projektów AI. Pozostałe 53% zrobiło to jedynie częściowo. Jednocześnie energetyka jest liderem w stosowaniu technologicznych zabezpieczeń wspierających bezpieczeństwo systemów – wdrożyło je 47% firm. Rozwiązania proceduralne, takie jak szkolenia i polityki bezpieczeństwa, stosuje 35%, a 19% przedsiębiorstw łączy oba podejścia.

„Postępująca cyfryzacja, szybka adaptacja nowych technologii bez właściwego uwzględnienia kwestii bezpieczeństwa, coraz bardziej zaawansowane i wyspecjalizowane modele AI dostępne również dla atakujących, napięta sytuacja międzynarodowa oraz rosnąca świadomość podatności w sieciach przemysłowych — to czynniki zwiększające ryzyko cyberataków w sektorze. Należy więc spodziewać się dalszego wzrostu zarówno liczby, jak i złożoności ataków na sektor energetyczny. Z uwagi na znaczenie sektora dla bezpieczeństwa społeczeństwa, stosowanie wyłącznie podstawowych środków bezpieczeństwa, bez dogłębnej analizy zagrożeń oraz ciągłego testowania rzeczywistej odporności na ataki, należy uznać za niewystarczające” – podsumowuje Leszek Mróz, Partner EY odpowiedzialny za usługi cyberbezpieczeństwa w Polsce.