39% polskich nastolatków doświadczyło cyberprzemocy, a blisko połowa młodych osób w wieku 14-18 lat padła ofiarą cyberagresji seksualnej. Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało „Czarną księgę młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce” i apeluje do prezydenta o podpisanie ustawy wdrażającej unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA). Decyzja powinna zapaść do piątku, 13 listopada br.
Raport przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji zestawia dane polskich i międzynarodowych instytucji, w tym NASK, Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, Dyżurnet.pl i WHO. Przedstawione w nim statystyki pokazują skalę zagrożeń, z którymi mierzą się młodzi użytkownicy internetu. Problemem jest zarówno przemoc rówieśnicza, jak i wykorzystywanie seksualne, kontakt z nieodpowiednimi treściami oraz nieskuteczne reagowanie platform na zgłoszenia.
Cyberprzemoc i seksualne nękanie w sieci
Z danych przytoczonych w „Czarnej księdze” wynika, że 39% polskich nastolatków doświadczyło cyberprzemocy, takiej jak wyzywanie, ośmieszanie, poniżanie czy szantaż. W przypadku 24% ofiar nękanie powraca co najmniej raz w miesiącu. Niemal połowa pokrzywdzonych uczniów, dokładnie 47%, nikomu nie powiedziała o tym, co ich spotkało i nie podjęła żadnych działań.
Jeszcze poważniej wyglądają dane dotyczące cyberagresji seksualnej. W ciągu ostatniego roku doświadczyło jej 45,5% badanych w wieku 14-18 lat. Co dziesiątej osobie grożono ujawnieniem materiałów intymnych. Ponad 70% pokrzywdzonych nie powiedziało dorosłym o najdotkliwszym incydencie, a 76,5% nie znało tożsamości sprawcy.
Problemem pozostaje również wiek użytkowników platform społecznościowych. Mimo formalnego ograniczenia dostępu dla osób, które ukończyły 13 lat, z TikToka korzysta w Polsce około 760 tys. dzieci w wieku 7-12 lat, a z Instagrama blisko 290 tys. Średni wiek pierwszego kontaktu z pornografią w internecie wynosi natomiast 11 lat i 3 miesiące.
Raport zwraca uwagę także na zagrożenia związane ze sztuczną inteligencją. Zdjęcia dzieci publikowane w sieci mogą posłużyć do tworzenia fałszywych, intymnych materiałów, a następnie do szantażu. Choć 70% nastolatków korzysta z AI, aż 63% nie zna pojęcia deepfake.
Platformy odrzucają większość zgłoszeń
Ministerstwo wskazuje również na nieskuteczne mechanizmy reagowania serwisów społecznościowych. Według danych z monitoringu NASK, w pierwszej połowie 2026 roku platformy odrzuciły lub pozostawiły bez interwencji 76% zgłoszeń dotyczących naruszeń. W przypadku serwisu X odsetek odrzuconych zgłoszeń wyniósł blisko 79%
Zdaniem resortu dane te pokazują, że dobrowolne działania platform nie zapewniają wystarczającej ochrony młodym użytkownikom. Odpowiedzią ma być skuteczniejsze egzekwowanie unijnych przepisów DSA.
Ustawa DSA czeka na podpis prezydenta
Akt o usługach cyfrowych nakłada na dostawców usług internetowych obowiązki związane z ograniczaniem ryzyka dla użytkowników. Obejmuje m.in. zakaz profilowania reklam kierowanych do małoletnich oraz obowiązek oceny zagrożeń wynikających z działania platform. Przepisy mają też przeciwdziałać manipulacyjnym rozwiązaniom w interfejsach, które mogą skłaniać użytkowników do określonych zachowań.
Do egzekwowania tych obowiązków potrzebne są jednak krajowe przepisy i instytucje nadzorujące ich przestrzeganie. Ustawa, która trafiła do podpisu prezydenta, przewiduje m.in. możliwość wydawania nakazów usuwania nielegalnych treści oraz nakładania kar finansowych na dostawców, którzy nie wywiązują się z obowiązków.
W otwierającym publikację liście minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski apeluje do prezydenta o podpisanie ustawy. Podkreśla, że za debatą o przepisach i kompetencjach instytucji stoją konkretne doświadczenia dzieci oraz rodziców, którzy często nie mogą uzyskać pomocy.
„Nie możemy pozwolić, żeby odpowiedzią państwa na tę rzeczywistość była bezradność. Bezpieczeństwo dzieci i wolność nie są wartościami, które musimy sobie przeciwstawiać. Przeciwnie, dziecko, które boi się przemocy, szantażu czy upokorzenia, nie jest naprawdę wolne. Na końcu tej historii nie ma europejskiego rozporządzenia, politycznego sporu ani kompetencji kolejnej instytucji. Jest dziecko, które czeka na pomoc. Jest rodzic, który chce je ochronić. I jest państwo, które musi udowodnić, że potrafi stanąć po ich stronie. Panie Prezydencie, dzieci nie mogą czekać, aż dorośli zakończą swoje polityczne spory” – czytamy w liście Krzysztofa Gawkowskiego.
Decyzja do 13 listopada br.
Czas na podpisanie ustawy wdrażającej DSA upływa w piątek, 13 listopada. Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski przekonuje, że przepisy nie wprowadzają cenzury, a nakazy usuwania treści będą dotyczyć czynów zabronionych określonych w Kodeksie karnym.
„Wprowadzamy przy tym precyzyjny i bezpieczny podział: w sprawach najbardziej drastycznych, uderzających w życie, zdrowie i intymność dzieci, gdzie liczy się każda godzina i minuta, nakazy będą miały rygor natychmiastowej wykonalności. Nie możemy pozwolić, by krzywda najmłodszych trwała w sieci przez kolejne dni czy tygodnie” – powiedział Dariusz Standerski.
W pozostałych sprawach o blokowaniu treści będzie decydował niezawisły sąd. Według resortu, taki podział ma umożliwić szybką reakcję na najpoważniejsze zagrożenia, przy jednoczesnym zachowaniu gwarancji wolności słowa. Ministerstwo ostrzega również, iż bez krajowych przepisów państwo będzie miało ograniczone możliwości egzekwowania obowiązków od platform i reagowania na przypadki przemocy w sieci.
