UKNF ostrzega sektor finansowy przed AI. Firmy muszą na nowo zdefiniować cyberbezpieczeństwo

Rozwój modeli Frontier AI może znacząco zwiększyć skalę i tempo cyberataków na instytucje finansowe. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego rekomenduje bankom i innym podmiotom rynku finansowego ponowną ocenę ryzyka ICT, przyspieszenie zarządzania podatnościami, wzmocnienie ochrony infrastruktury oraz uwzględnienie ataków wykorzystujących AI w testach odporności cyfrowej. Nadzór podkreśla też, że cyberbezpieczeństwo jest dziś fundamentalnym ryzykiem biznesowym, a nie wyłącznie problemem działów IT.

Rozwój najbardziej zaawansowanych modeli Frontier AI może istotnie zwiększyć skalę cyberryzyk. Mogą one bowiem przyspieszać identyfikowanie podatności i automatyzować część działań ofensywnych, skracając czas między wykryciem luki a przygotowaniem ataku. Dlatego UKNF, odnosząc się do ostrzeżenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ESRB) z 25 czerwca 2026 r. oraz raportu CSIRT KNF „Krajobraz cyberzagrożeń w polskim sektorze finansowym 2026”, wskazuje, że instytucje finansowe powinny ponownie przeanalizować swoje strategie zarządzania ryzykiem ICT. Dotyczy to m.in. inwestycji technologicznych, alokacji zasobów i poziomu akceptowanego ryzyka.

Nadzór przypomina jednocześnie o obowiązkach wynikających z rozporządzenia DORA. Ryzyka związane z AI powinny zostać uwzględnione w procesach zarządzania ryzykiem ICT, testach odporności cyfrowej, ocenie dostawców oraz analizie incydentów.

I tak, UKNF rekomenduje, aby instytucje finansowe:

• aktualizowały analizy ryzyka o nowe scenariusze wykorzystania AI przez cyberprzestępców;
• dostosowały mechanizmy ochrony i monitorowania do ewoluujących technik ataków wykorzystujących AI;
• szkoliły pracowników w zakresie zagrożeń takich jak phishing generowany przez AI i deepfake;
• uwzględniały scenariusze ataków wspieranych przez AI w testach odporności cyfrowej;
• sprawdzały, czy dostawcy usług ICT mają odpowiednie mechanizmy zarządzania ryzykiem związanym z AI;
• analizowały incydenty z udziałem AI i wykorzystywały wnioski do poprawy zabezpieczeń.

Podejmowane działania powinny być proporcjonalne do skali i charakteru działalności oraz indywidualnego profilu ryzyka danej organizacji. UKNF oczekuje jednak, że podmioty nie ograniczą się do aktualizacji dokumentacji. Potrzebne są również konkretne działania, zasoby, odpowiedzialności i harmonogram ich realizacji.

Cztery priorytety na teraz

W krótkim terminie UKNF wskazuje cztery obszary wymagające szczególnej uwagi.

1. Pierwszym jest przyspieszenie identyfikacji i usuwania podatności oraz zarządzania aktualizacjami zabezpieczeń na dużą skalę.
2. Drugim jest wzmocnienie monitorowania, wykrywania zagrożeń i zdolności obronnych. DORA wymaga nie tylko posiadania strategii, polityk czy procedur, ale również dowodów, że rozwiązania te działają w praktyce – m.in. poprzez testy odporności, ćwiczenia BCP i rejestry incydentów.
3. Trzeci obszar to zarządzanie ryzykiem stron trzecich. Instytucje powinny zweryfikować, czy ich podejście do dostawców ICT uwzględnia nowe zagrożenia związane z Frontier AI, szczególnie w przypadku dostawców uczestniczących w krytycznych łańcuchach dostaw.
4. Czwarty priorytet stanowi ochrona zasobów ICT dostępnych z publicznej sieci. UKNF zwraca uwagę zarówno na zabezpieczenia infrastruktury na styku z internetem, jak i oprogramowanie dostarczane przez podmioty trzecie oraz wykorzystywane komponenty open source.

Koniec z przestarzałą infrastrukturą

UKNF zaleca również działania strukturalne, które mają zwiększyć odporność sektora w dłuższej perspektywie. Jednym z fundamentów powinno być stosowanie zasad secure-by-design i secure-by-default, czyli uwzględnianie bezpieczeństwa już na etapie projektowania oraz zapewnienie bezpiecznych ustawień domyślnych. Instytucje powinny także wzmacniać ochronę wielowarstwową (defence-in-depth) i modernizować infrastrukturę poprzez wymianę lub aktualizację przestarzałych, nieobsługiwanych i wycofanych technologii.

Kolejne zalecenia obejmują ograniczanie powierzchni ataku poprzez izolowanie krytycznych systemów i ograniczanie dostępu do nich, stosowanie silnego uwierzytelniania oraz regularną weryfikację uprawnień. Organizacje powinny też przygotować i regularnie testować plany reagowania na incydenty, szkolić zespoły oraz zapewnić możliwość szybkiego przywrócenia normalnego działania.

UKNF zwraca ponadto uwagę na ryzyko uzależnienia od pojedynczego dostawcy ICT lub AI. Instytucje powinny podejmować działania ograniczające skutki ewentualnych zakłóceń w dostępności usług.

Podatności trzeba oceniać nie tylko przez CVSS

Jednym z istotnych elementów rekomendacji jest zmiana podejścia do zarządzania podatnościami. UKNF wskazuje, że priorytety nie powinny być ustalane wyłącznie na podstawie technicznej oceny podatności, np. wskaźnika CVSS.

Instytucje powinny uwzględniać również informacje z Threat Intelligence, dane dotyczące aktywnego wykorzystywania luk, wpływ podatności na funkcje krytyczne oraz zależności między aktywami, procesami biznesowymi i dostawcami ICT. Nadzór rekomenduje także rozwój mechanizmów automatycznej identyfikacji podatnych zasobów i narzędzi pozwalających analizować ekspozycję organizacji na nowe zagrożenia.

CSIRT KNF jako źródło informacji o zagrożeniach

UKNF rekomenduje aktywne korzystanie ze wsparcia CSIRT KNF, który monitoruje rozwój Frontier AI oraz związane z nim podatności i techniki wykorzystywane przez cyberprzestępców. Publikowane przez zespół ostrzeżenia, komunikaty i analizy powinny być wykorzystywane przy zarządzaniu podatnościami, monitorowaniu zagrożeń i reagowaniu na incydenty.

Współpraca nie powinna jednak ograniczać się do śledzenia publikacji. UKNF wskazuje na potrzebę bieżącej wymiany informacji o zagrożeniach, podatnościach, incydentach i technikach ataków oraz udziału w inicjatywach zwiększających dojrzałość cyberbezpieczeństwa całego sektora.

AI może być również narzędziem obrony

Co istotne, UKNF zwraca uwagę, że sztuczna inteligencja nie musi być wyłącznie źródłem nowych zagrożeń. Instytucje finansowe powinny więc wykorzystywać rozwiązania AI również do wzmacniania własnych zdolności obronnych. Ich wdrażanie musi jednak być poprzedzone oceną ryzyka.

Szczególnej uwagi wymagają: bezpieczeństwo agentów AI, zarządzanie ich uprawnieniami, ochrona przetwarzanych danych, zależność od dostawców usług AI oraz możliwość pojawienia się nowych wektorów ataku. UKNF zaleca również ostrożność wobec informacji publikowanych w przestrzeni publicznej i podejmowanie decyzji dotyczących bezpieczeństwa na podstawie zweryfikowanych danych technicznych oraz własnej analizy ryzyka.

Cyberbezpieczeństwo to już ryzyko biznesowe

UKNF podkreśla, że na nowe zagrożenia powinni reagować nie tylko specjaliści IT. Zarządy instytucji finansowych powinny oceniać wpływ rozwoju Frontier AI na profil ryzyka organizacji i zapewniać odpowiednie zasoby do utrzymania odporności operacyjnej w warunkach możliwego wzrostu liczby podatności i incydentów. W praktyce oznacza to zmianę perspektywy: cyberbezpieczeństwo nie może być traktowane wyłącznie jako kwestia techniczna. UKNF określa je jako fundamentalne ryzyko biznesowe i zapowiada weryfikację adekwatności oraz skuteczności wdrożonych rozwiązań zarówno w ramach bieżącego nadzoru, jak i czynności kontrolnych.

Powyższe rekomendacje mają być okresowo aktualizowane wraz z rozwojem technologii i zmianami w krajobrazie cyberzagrożeń. Dla sektora finansowego oznacza to konieczność przygotowania się nie tylko na nowe rodzaje ataków, ale przede wszystkim na ich większą skalę, szybkość i automatyzację.