Obywatel Bielik na smartfonach. Rusza zbiórka danych pod budowę polskiego AI

Fundacja SpeakLeash udostępniła aplikację mobilną „Obywatel Bielik” na systemy Android oraz iOS. Rozwiązanie ma zaangażować tysiące użytkowników oraz instytucji w proces budowy pierwszego polskiego multimodalnego modelu sztucznej inteligencji – Bielik.AI. Metodą na osiągnięcie tego celu jest gromadzenie i opisywanie lokalnych obrazów. W skrócie: „żeby AI było Polakiem, trzeba nauczyć go Polski”, „wszystkie ręce na pokład!” i „kto może – niech pomoże”. Inicjatywa ma na celu eliminację błędów popełnianych przez globalne modele AI w interpretacji polskiego kontekstu kulturowego i historycznego.

Do tej pory społeczność projektu przesłała za pośrednictwem strony internetowej ponad 16 tysięcy opisanych fotografii. Premiera dedykowanej aplikacji mobilnej ma radykalnie przyspieszyć ten proces. Cel, jaki stawiają przed sobą twórcy, jest ambitny – to zgromadzenie pierwszego miliona zdjęć z rzetelnymi opisami, które posłużą jako zbiór treningowy dla „oczu” Bielika.

Globalne modele gubią się w Polsce

Potrzeba stworzenia własnego modelu wizyjnego wynika bezpośrednio z ograniczeń, z jakimi wciąż mierzą się globalne silniki AI trenowane głównie na danych anglojęzycznych. Jak wskazują twórcy projektu, popularne rozwiązania często wykazują brak zrozumienia lokalnej specyfiki. Przykładem są pomyłki polegające na klasyfikacji klusek śląskich jako francuskich makaroników, mylenie kadru z kultowej „Seksmisji” z radzieckim filmem „Solaris”, czy też błędne rozpoznawanie gdańskiej Fontanny Neptuna jako pomnika w Bolonii.

– „Model multimodalny będzie tak dobry, jak różnorodne będą dane, na których się uczy” – podkreśla Sebastian Kondracki, pomysłodawca i współtwórca Bielik.AI oraz założyciel Fundacji SpeakLeash. – „Dlatego potrzebujemy zdjęć i opisów od jak największej liczby obywateli, ale również od instytucji, które od lat dokumentują polskie dziedzictwo, historię i codzienność” – dodaje.

W projekt zaangażowały się już podmioty instytucjonalne. Partnerami inicjatywy są Narodowe Archiwum Cyfrowe (które udostępnia archiwalne fotografie oraz aktywnie uczestniczy w ich opisywaniu i weryfikacji) oraz Polska Press Grupa. Trwają również rozmowy z kolejnymi podmiotami chętnymi do udostępnienia swoich zbiorów.

Grywalizacja i wsparcie AI w aplikacji

Nowa aplikacja mobilna została zaprojektowana z myślą o maksymalnym uproszczeniu procesu pozyskiwania danych. Użytkownicy mogą dodawać zdjęcia bezpośrednio z galerii smartfona lub wykonywać je na bieżąco. Tworzenie opisów wspiera funkcja rozpoznawania mowy (dyktowanie) oraz obecna, tekstowa wersja modelu Bielik, która pomaga zredagować tekst pod kątem poprawności językowej i interpunkcyjnej.

Aby utrzymać zaangażowanie społeczności, w aplikacji wdrożono elementy grywalizacji, takie jak:

• podział zdjęć na osiem kategorii tematycznych,
• statystyki aktywności oraz rankingi użytkowników,
• cele tygodniowe oraz wyzwania zespołowe.

– „Udostępnienie aplikacji mobilnej to moment zwrotny w projekcie Obywatel Bielik. Dzięki temu zupełnie każdy (…) może w prosty sposób uczestniczyć w budowie polskiej sztucznej inteligencji” – komentuje Marcin Dąbrowski, współtwórca i lider projektu Obywatel Bielik. „W ten sposób wspólnie stworzymy cyfrową pamięć Polski” – dodaje.

Biznesowe zastosowanie multimodalnego Bielika

Multimodalność, czyli zdolność modelu do jednoczesnego przetwarzania i rozumienia tekstu oraz obrazu, otwiera przed Bielikiem nowe ścieżki komercyjnego i administracyjnego zastosowania.

Wśród kluczowych obszarów wdrożeniowych twórcy wymieniają:

• e-commerce: automatyczne opisywanie, kategoryzowanie i tagowanie produktów (szczególnie niszowych, związanych z regionalną żywnością, rękodziełem i lokalną kulturą).
• zarządzanie dokumentacją: zaawansowane systemy OCR oraz automatyczna analiza i opisywanie materiałów archiwalnych.
• administracja publiczna i samorządowa: wsparcie w procesach cyfryzacji urzędów oraz analizy danych wizualnych.

Projekt Obywatel Bielik rozwijany jest przez Fundację SpeakLeash we współpracy z ACK Cyfronet AGH. Sam Bielik.AI to kompaktowy model językowy o charakterze otwarto-wyjściowym (open-weight), rozwijany w duchu open science. Model został zaprojektowany z myślą o uruchamianiu w lokalnej infrastrukturze przedsiębiorstw i instytucji publicznych. Taka architektura zapewnia pełną kontrolę nad wrażliwymi danymi oraz gwarantuje suwerenność technologiczną, co jest kluczowe w dobie rygorystycznych regulacji prawnych w Europie.

CZYTAJ TEŻ: Firmy toną w kosztach AI. Rachunki za tokeny rosną szybciej niż zwrot z inwestycji

CZYTAJ TEŻ: Polska w finale wyścigu o gigafabrykę AI, rząd daje na nią 400 mln zł