IDEAS współtworzy europejską sieć AI dla przemysłu i obronności

Instytut Badawczy IDEAS angażuje się w międzynarodowe projekty, które mają przyspieszyć wykorzystanie wyników badań nad sztuczną inteligencją w gospodarce i systemach bezpieczeństwa. Inicjatywa Dual-Use AI Collaborative Innovation Network (DUAIN) połączy instytucje badawcze, firmy technologiczne i sektor obronny z państw UE i NATO. Oficjalne uruchomienie sieci zaplanowano na czerwiec 2027 roku.

14 października w Genewie, podczas GESDA Anticipation Summit 2026, odbyło się inauguracyjne spotkanie Dual-Use AI Collaborative Innovation Network (DUAIN). Wydarzenie otworzyli wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski oraz Enrico Letta, przewodniczący Forum Dyplomacji GESDA. Założenia inicjatywy przedstawił prof. Piotr Sankowski, dyrektor Instytutu Badawczego IDEAS.

DUAIN ma połączyć trzy środowiska: naukę cywilną, firmy technologiczne oraz sektor obronny. Celem jest rozwój wspólnych projektów badawczych i technologicznych, które mogą znaleźć zastosowanie w różnych obszarach, od przemysłu i transportu po bezpieczeństwo państwa. Jak zaznaczył dyrektor IDEAS, powodzenie przedsięwzięcia będzie wymagało koordynacji działań na poziomie europejskim oraz wypracowania zasad finansowania i prowadzenia wspólnych projektów.

AI coraz trudniej podzielić na cywilną i wojskową

Jednym z obszarów współpracy ma być tzw. physical AI, czyli sztuczna inteligencja działająca w świecie rzeczywistym, wykorzystywana m.in. w robotach i urządzeniach autonomicznych. Technologie rozwijane z myślą o przemyśle, logistyce czy transporcie mogą mieć również zastosowanie w obronności. DUAIN ma ułatwić przepływ wiedzy między tymi sektorami i pomóc w przechodzeniu od wyników badań do rozwiązań, które można wdrażać w praktyce.

Inicjatywa wpisuje się w europejską debatę o finansowaniu badań nad technologiami podwójnego zastosowania, czyli takimi, które mogą służyć zarówno celom cywilnym, jak i wojskowym. Pod koniec września przedstawiciele ośmiu państw, w tym Polski, zaapelowali do instytucji UE o uwzględnienie takich badań w kolejnym programie Horizon Europe. Ich zdaniem sztywny podział na badania cywilne i obronne może ograniczać rozwój nowych rozwiązań.

„W Europie mamy świetne zespoły badawcze pracujące nad sztuczną inteligencją, ale ich wiedza i doświadczenie nie zawsze trafiają tam, gdzie mogłyby zostać wykorzystane. Dotyczy to również technologii mających zastosowanie w obronności. Chcemy stworzyć warunki do współpracy naukowców z różnych krajów i sektorów, tak aby mogli wspólnie pracować nad rozwiązaniami ważnymi zarówno dla bezpieczeństwa, jak i gospodarki” – stwierdził prof. Piotr Sankowski.

Polska stawia na europejską współpracę technologiczną

Podczas spotkania w Genewie Krzysztof Gawkowski podkreślał, że wspólne przedsięwzięcia naukowe mogą wzmacniać pozycję Europy w globalnym wyścigu technologicznym. Jako przykład wskazał CERN.

„Podczas GESDA Summit 2026 rozmawiamy o technologiach przyszłości, możliwych przełomach i potrzebnych inwestycjach. CERN pokazuje, że Europa potrafi wspólnie realizować projekty naukowe o skali nieosiągalnej dla pojedynczych państw. Polska chce aktywnie uczestniczyć w takich przedsięwzięciach i wzmacniać europejską pozycję w światowej nauce” – powiedział wicepremier.

Zwrócił również uwagę, że suwerenność cyfrowa nie oznacza izolacji, lecz możliwość samodzielnego podejmowania decyzji i współpracy z zaufanymi partnerami.

Spotkanie DUAIN zorganizował Instytut Badawczy IDEAS we współpracy z fundacją GESDA oraz Stałym Przedstawicielstwem RP przy Biurze Narodów Zjednoczonych w Genewie. Sieć ma zostać oficjalnie uruchomiona podczas Geneva AI Summit, zaplanowanego na 21-22 czerwca 2027 roku.